5510 madde 86 ve eski dönemlerde 506 madde 79 çerçevesinde, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre temel kuraldır. Bunun istisnaları somut kayıtla değerlendirilir.
Süre hangi durumda farklı incelenir?
Çalışmanın Kuruma verilen belgelerle bildirilmesi veya Kurum tarafından tespit edilmesi gibi durumlar istisna tartışmasını doğurabilir. Hangi belgenin hangi dönemi kapsadığı ve çalışma bütünlüğü önemlidir. Her eski dosyada aynı sonuca varılamaz.
Şikâyet süreyi kurtarır mı?
SGK’ya yapılan her şikâyetin bütün süreleri otomatik durdurduğu varsayılmamalıdır. Hizmet tespiti için Kuruma başvuru şartına ilişkin kanuni istisna vardır. Tebliğler, belgeler ve kronoloji incelenerek dava açma zamanının ayrıca korunması gerekir.
Beş yıllık süre için örnek okuma
5510 madde 86 kapsamındaki genel kuralda, bildirilmeyen ve Kurumca tespit edilmeyen hizmetler yönünden hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayan beş yıllık süre değerlendirilir. Örneğin 2021 hizmeti için genel hesap 2021 yılının sonunu esas alır. Ancak bildirim, Kurum tespiti, kesintisiz çalışma ve talebin niteliği gibi meseleler somut dosyada farklı değerlendirmeler gerektirebilir. Bu yüzden bir çevrim içi formdaki son çalışma yılı bilgisiyle kesin süre sonucu verilmez. SGK’ya başvurmanın bu süreyi her durumda durdurduğu da varsayılmamalıdır.
Hizmet tespiti bakımından hukuki çerçeve
Hizmet tespiti, fiilen yapılan ancak SGK’ya hiç ya da gereği gibi bildirilmeyen çalışmanın yargı kararıyla belirlenmesini sağlar. Ücret alacağı davasından farklıdır. Çalışmanın hangi işveren yanında, hangi tarihlerde ve hangi nitelikte geçtiği somutlaştırılır.
Nasıl ilerleyebilirsiniz?
- İşyerini, gerçek işvereni, çalışma başlangıç ve bitişini belirleyin.
- Aynı dönemde çalışan tanıkları ve yazılı/dijital delilleri kaydedin.
- Hak düşürücü sürenin başlayıp başlamadığını, bildirim veya Kurum tespiti gibi istisnaları dosyaya göre inceleyin.
- İş mahkemesindeki talebi çalışma dönemi ve hizmet günleri yönünden kurun; SGK’nın davadaki kanuni konumunu gözetin.
Görüşmeye hazırlık: gerekli kayıtlar
- İşyeri sicili, unvan ve adres bilgisi
- Bordro, banka hareketi, puantaj ve giriş kayıtları
- Aynı dönemi bilen çalışma arkadaşlarının bilgisi
- E-posta, görev yazısı, sevk/teslim belgeleri ve SGK kayıtları
Belgelerin okunaklı ve tarihleri görünür nüshalarını hazırlayın. SGK’ya daha önce başvurduysanız talebinizin metnini, eklerini ve cevabını birlikte değerlendirin. e-Devlet şifrenizi paylaşmadan hizmet kayıtlarınız üzerinden inceleme yapılabilir.
Sık karıştırılan nokta
Kural olarak hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre gündeme gelir. Ancak her dosyaya “beş yıl geçti, hak bitti” denemez; Kuruma bildirim ve tespit içeren kayıtlar istisna değerlendirmesini değiştirebilir.
Konunun diğer yönlerini Hizmet Tespit Davası içinde, sayısal ön değerlendirmesini Emeklilik Yol Haritası aracında inceleyebilirsiniz. Başvuru veya ret kararı varsa SGK itiraz ve dava yolları da birlikte değerlendirilmelidir.
Hukuki dayanak ve resmî kaynaklar
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ↗506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu — geçiş hükümleri ↗7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — başvuru ve görev ↗İçerik gözden geçirme tarihi: 6 Eylül 2026. Kişisel hak ve tutarlar, işlem tarihindeki mevzuat ve SGK kayıtlarıyla ayrıca doğrulanmalıdır.